पश्चिम पहाडका युवा रोजगार खोज्दै भारततिर

सुर्खेत : जाजरकोट बारेकोट गाउँपालिका–५ नायकबाडाका ३१ वर्षीय प्रदेश सिंह कामको खोजीमा भारत गएका छन् । दसैँ, तिहार खर्च जुटाउन पनि बिदेसिनुको विकल्प नरहेको उनले बताए । नेपालगन्ज हुँदै भारत हिँडेका उनले भने, ‘परदेश गएर अर्काको भारी बोक्ने इच्छा त कसलाई पो हुन्छ र ! छोराछोरीको रहर पूरा गर्न र दसैँ, तिहारमा एक छाक मिठो, मसिनो खानका लागि अर्कोे विकल्प छैन ।’
उनले भारतको हिमाञ्चल प्रदेशको सिम्ला हिँडेको बताए । काला पहाड अर्थात् सिम्लामा अहिले स्याउ टिप्ने सिजन सुरु भएको छ । उनले यसअघि पनि सिम्ला गएर स्याउ टिप्ने काम गरेका थिए । अघिल्लोपटकजस्तै उनी यसपालि पनि झन्डै २० जना युवाको समूह बनाएर सिम्ला जाँदै छन् । ‘स्याउ टिप्ने सिजन भयो भनेर आफन्त र साथीभाइले खबर गरेपछि साथीभाइ मिलेर सिम्ला जान लागेका छौँ,’ उनले भने ।
३४ वर्षीय प्रेम सिंह पनि उनीसँगै भारतको सिम्ला हिँडेका छन् । उनले स्याउको सिजन सकिएपछि घर फर्किने बताए । ‘स्याउको सिजन पनि सकिन्छ । दसैँ, तिहार पनि आउँछ । त्यही वेला घर फर्किनुपर्ला,’ प्रेमले भने ।
हिजोआज नेपालगन्ज नाकामा आउजाउ गर्नेको भिड बढेको छ । गंगादेवी गाउँपालिका–४ पाखापानी रोल्पाका धनबहादुर डाँगीले दैनिक पाँच सय भारतीय रुपैयाँ ज्याला पाउने आशामा साथीभाइसँगै सिम्ला हिँडेको प्रतिक्रिया दिए । स्याउको सिजन सकिएपछि स्वदेश फर्किने उनले बताए ।
सिम्ला जानेमध्ये युवाको संख्या धेरै
पछिल्लो समय भारतको सिम्ला जाने नेपालीको संख्या बढ्दै गएको इलाका प्रहरी कार्यालय जमुनहाका इन्चार्ज वरिष्ठ प्रहरी नायव निरीक्षक माधव रिजालले जानकारी दिए । उनले दैनिक १२–१३ सय नेपाली भारत जाने गरेको बताए । ‘हिमाञ्चल प्रदेशमा स्याउको सिजन भएर होला हुलका हुल नेपालीहरू सिम्ला गएको देखिन्छ,’ उनले भने ।
उनले कामका लागि भारत जाने अधिकांश युवा रहेको पनि बताए । नेपालमा काम नपाएपछि कामका लागि भारत जान लागेको भन्ने युवाको संख्या धेरै भएको उनले बताए । ‘स्याउ टिप्न सिम्ला जाने युवा १८–३५ वर्ष उमेर समूहका छन्,’ उनले भने ।
पढाई खर्च जुटाउन कालापहाड
कर्णालीका विपन्न समुदायका विद्यार्थी बिदाको समयमा मजदुरी गर्न भारतको कालापहाड जाने गरेका छन् । भारतमा मजदुरी गरी कमाएर विद्यालय पोसाक, स्टेसनरी र पढाइ शुल्क तिर्ने गरेको उनीहरूले बताएका छन् ।
बारेकोट गाउँपालिका–२ का कालीबहादुर नेपाली कक्षा १२ मा अध्ययन अहिले भारतको हिमाचल प्रदेशमा ज्यालामजदुरी गर्दै छन् । घरमा आफूबाहेक रोजगारीमा जान सक्ने अरू नभएकाले विद्यालय शुल्क तिर्नकै लागि भारत जान बाध्य भएको नेपालीले बताए । सोही गाउँका १९ वर्षीय वीरेन्द्र नेपाली वीरेन्द्रद्र ऐश्वर्य माध्यमिक विद्यालयमा कक्षा १२ मा अध्ययन गर्छन् । कक्षा १२ को शुल्क तिर्न नसक्दा भारतको हिमाचल राज्यमा मजदुरी गरिरहेको वीरेन्द्रले बताए । सोही ठाउँका राजेन्द्र नेपालीले कक्षा ११ र १२ मा अध्ययन गरेको शुल्क तिर्न नसक्दा माध्यमिक तह उत्तीर्ण गरेको प्रमाणपत्र लिन पाएका छैनन् । राजेन्द्रले भने, ‘पढ्ने उमेरमा कमाउन जानुपरेकाले भविष्य कस्तो होला भन्ने चिन्ता लागिरहेको छ । कमाउन छाडेर विद्यालय पढौं भने आर्थिक अवस्था कमजोर छ । विद्यालयमा शुल्क छुट र छात्रवृत्तिको व्यवस्था छैन ।’
वीरेन्द्र ऐश्वर्य माध्यमिक विद्यालय लिम्साका प्रधानाध्यापक गोरखबहादुर सिंहका अनुसार विद्यालयले केही विद्यार्थीलाई छात्रवृत्ति दिएको भए तापनि सबैलाई निःशुल्क गर्न सकिएको छैन । शुल्क तिराउनुपर्ने बाध्यता छ । मागअनुसारका दरबन्दी मिलान भए निःशुल्क पढाउन सकिने सिंहले बताए । बारेकोट गाउँपालिका अध्यक्ष वीरबहादुर गिरीले यस्ता समस्यालाई गाउँपालिकाले अध्ययन गरी सहज रूपमा पठनपाठनको व्यवस्था मिलाउने प्रतिबद्धता व्यक्त गरे ।